PrirodaNenad Marković |
Novo otkriće: Mrmoljci sa Vlasine predstavljaju novu životinjsku vrstu
Podeli
Kopiraj- Štampaj
Često se smatra da su životinjske vrste koje naseljavaju Evropu, pa tako i Balkansko poluostrvo, već dobro poznate nauci. Međutim, istraživanja pokazuju da i na ovim prostorima još uvek dolazi do otkrića novih vrsta, uključujući i one koje su naučnicima poznate već decenijama, ali su do sada pogrešno klasifikovane.
Najnovije takvo otkriće predstavljeno je 3. novembra 2026. godine, kada je objavljen naučni rad kojim je potvrđeno da populacija planinskih mrmoljaka sa Vlasinske visoravni u jugoistočnoj Srbiji i susednih delova Bugarske predstavlja zasebnu životinjsku vrstu, nazvanu Mesotriton similis.
Mrmoljci su vodozemci koji pripadaju porodici Salamandridae, istoj porodici kojoj pripadaju i mnogo poznatiji daždevnjaci. Od njih se razlikuju po izgledu i načinu života, a naročito po tome što su tokom perioda razmnožavanja vezani za vodena staništa.
Do ovog otkrića došlo se zahvaljujući genetskim istraživanjima koja su pokazala da planinski mrmoljci, ranije posmatrani kao jedna vrsta, zapravo obuhvataju pet različitih vrsta. Četiri su već imale odgovarajuća naučna imena, dok je peta, koja naseljava područje Vlasine, sada prvi put formalno opisana.
Naučni rad potpisuju Ben Vilstra (Ben Wielstra), Milena Cvijanović, Georg Džukić i Tanja Vukov, istraživači povezani sa Univerzitetom u Lajdenu, centrom Naturalis u Holandiji i Institutom za biološka istraživanja „Siniša Stanković“ Univerziteta u Beogradu.
Posebno je zanimljivo to što se novootkrivena vrsta po spoljašnjem izgledu gotovo ne razlikuje od svojih srodnika. Upravo zbog toga njeno izdvajanje nije bilo moguće na osnovu uobičajenih morfoloških karakteristika, već je bilo neophodno istražiti genetske razlike. Naziv similis potiče od latinske reči koja znači „sličan“, čime se ukazuje na njenu spoljašnju sličnost sa drugim planinskim mrmoljcima.
Rasprostranjenost nove vrste izuzetno je ograničena. Vlasinski planinski mrmoljak naseljava Vlasinsku visoravan i njenu neposrednu okolinu, uključujući pogranična područja Bugarske, na nadmorskim visinama od približno 800 do 1.630 metara.
Prema proceni istraživača, područje rasprostranjenosti obuhvata svega 657 kvadratnih kilometara, dok je površina zauzetih staništa, prema korišćenoj metodologiji, procenjena na 116 kvadratnih kilometara. Tako ograničena rasprostranjenost čini vrstu posebno osetljivom na zagađenje, degradaciju prirodne sredine i poribljavanje vodenih staništa. Iako njena rasprostranjenost odgovara geografskim kriterijumima za kategoriju ugroženih vrsta, potrebna su dodatna istraživanja kako bi se utvrdio njen status ugroženosti.
Otkriće još jednom potvrđuje izuzetan značaj Vlasinske visoravni za biološku raznovrsnost Balkana. Ovo područje je odranije poznato kao stanište brojnih endemskih i reliktnih biljnih i životinjskih vrsta.